Posters   

.

.

.

2015 ਦੀਆਂ ਬੇਅਦਬੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਨੂੰ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅੱਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਉਸੇ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, 2015 ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਮੁੜ ਚਰਚਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ: ਕੀ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਦੌਰ ਤੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ? ਜਿਵੇਂ ਪਾਰਟੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਕੀ 2015 ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਿਆਸੀ ਬੋਝ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਜਾਂ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਜ਼ਖ਼ਮ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਭਰਦੇ ?

2015 की बेअदबी घटनाओं और बहिबल कलां गोलीकांड को एक दशक से अधिक समय बीत चुका है, लेकिन सुखबीर सिंह बादल आज भी पंजाब की राजनीति के उसी अध्याय का बचाव करते नज़र आते हैं। जब भी शिरोमणि अकाली दल पुनर्जीवन की कोशिश करता है, 2015 का मुद्दा फिर राजनीतिक बहस के केंद्र में आ जाता है। सवाल यह है: क्या सुखबीर बादल को राजनीतिक रूप से निशाना बनाया जा रहा है क्योंकि उनके विरोधी जानते हैं कि यह उनकी सबसे बड़ी कमजोरी है, या फिर अकाली दल पंजाब को यह भरोसा दिलाने में असफल रहा है कि वह अपने सबसे नुकसानदायक दौर से वास्तव में आगे बढ़ चुका है ? जैसे-जैसे पार्टी वापसी की कोशिश कर रही है, क्या 2015 ऐसा राजनीतिक बोझ बन गया है जो पीछा नहीं छोड़ता, या फिर यह साबित करता है कि पंजाब की राजनीति के कुछ घाव कभी पूरी तरह नहीं भरते ?

.

.

.

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਮਾਲਵਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਵਿੱਚ ਮਨਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਟਿਲ ਚੁਣੌਤੀ ਖੜੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਗੜ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਅੱਜ ਵੀ 2015 ਦੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਅਤੇ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ: ਕੀ ਮਨਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਭਵਿੱਖ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਵਾ ਸਕਣਗੇ, ਜਾਂ 2015 ਦੀ ਛਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹਲਕੇ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ ? ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕੀ ਬਰਾੜ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਬੋਝ ਢੋ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਕਿ ਵੋਟਰ ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਵੱਧਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ ?

जैसे-जैसे शिरोमणि अकाली दल मालवा में अपनी राजनीतिक वापसी की कोशिश कर रहा है, कोटकपूरा में मनतार सिंह बराड़ के सामने एक बेहद जटिल चुनौती खड़ी है। कभी अकाली दल का मजबूत गढ़ माना जाने वाला कोटकपूरा आज भी 2015 के कोटकपूरा और बहिबल कलां गोलीकांड की राजनीतिक विरासत से जुड़ा हुआ है। सवाल यह है: क्या मनतार सिंह बराड़ मतदाताओं को अकाली दल के भविष्य पर ध्यान केंद्रित करने के लिए मना पाएंगे, या 2015 की छाया अब भी इस संवेदनशील सीट की राजनीति को प्रभावित करती रहेगी ? अकाली दल की वापसी की कोशिशों के बीच, क्या बराड़ इतिहास का बोझ उठा रहे हैं या यह साबित करने का अवसर कि मतदाता अब आगे बढ़ने के लिए तैयार हैं ?

ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ 2027 ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ, ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ, ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਿਆਂ ਅਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਕਮੇਟੀਆਂ, ਨਿਰੀਖਕਾਂ, ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਤਿੱਖਾ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਕੌਣ ਹੈ ? ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ, ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ ਅਤੇ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਵਰਗੇ ਆਗੂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਕਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕਾਇਮ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਅਕਸਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਦੌਰ ਆਉਣ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ, ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਜਿੱਤ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਜਿਹਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਸਕੇ ?

पंजाब कांग्रेस एक बार फिर 2027 चुनावों से पहले बैठकों, समीक्षाओं, सुझावों और नेतृत्व आकलन की प्रक्रिया में जुटी हुई है। लेकिन वर्षों से चल रही समितियों, पर्यवेक्षकों, सर्वेक्षणों और आंतरिक बैठकों के बाद एक तीखा सवाल सामने आ रहा है: क्या कांग्रेस 'आप' को हराने की तैयारी कर रही है, या अभी भी यह तय करने में लगी है कि कांग्रेस को चलाता कौन है ? प्रताप सिंह बाजवा, राजा वड़िंग और चरणजीत सिंह चन्नी जैसे नेताओं के अलग-अलग शक्ति केंद्र बने रहने के कारण पार्टी की सबसे बड़ी लड़ाई अक्सर अंदर ही दिखाई देती है। दिल्ली से पर्यवेक्षकों का एक और दौर आने के बीच, क्या पंजाब कांग्रेस जीत का फार्मूला खोज रही है, या ऐसा फार्मूला जो उसके अपने नेताओं को आपस में लड़ने से रोक सके ?

ਪੰਜਾਬ 'ਆਪ' ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਮਨ ਅਰੋੜਾ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਵਜੋਂ ਉਭਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦਿਲਚਸਪ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ: ਕੀ ਅਰੋੜਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 'ਆਪ' ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਆਸੀ ਭਵਿੱਖ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਅਤੇ ਨਾਕਾਮੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਜੋੜ ਲਿਆ ਹੈ ? ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਹੋਵੇ, ਅਰੋੜਾ ਹੁਣ 'ਆਪ' ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਲੜਾਈਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 2027 ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਿਆਂ, ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਜੋਖ਼ਮ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ?

पंजाब 'आप' के अध्यक्ष अमन अरोड़ा लगातार पार्टी के सबसे प्रमुख और प्रभावशाली नेताओं में से एक बनकर उभर रहे हैं। ऐसे में एक दिलचस्प सवाल सामने आ रहा है: क्या अरोड़ा पंजाब में 'आप' की राजनीतिक मशीनरी के लिए अपरिहार्य बन चुके हैं, या उन्होंने अपना राजनीतिक भविष्य भगवंत मान सरकार की सफलता और असफलता से कुछ ज़्यादा ही जोड़ लिया है ? सरकार का बचाव करना हो, विपक्ष का मुकाबला करना हो या संगठन को संभालना हो, अरोड़ा अब 'आप' की लगभग हर बड़ी राजनीतिक लड़ाई के केंद्र में दिखाई देते हैं। 2027 नज़दीक आने के साथ, क्या वह खुद को पंजाब की राजनीति के सबसे महत्वपूर्ण चेहरों में स्थापित कर रहे हैं, या ऐसे जोखिम उठा रहे हैं जो आगे चलकर उन पर भारी पड़ सकते हैं ?

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ 'ਆਪ' ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਅਰਜ਼ੀ ਰੱਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਇਕ ਅਸਹਜ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਕੀ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਛਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਸੀ, ਧਾਰਣਾ 'ਤੇ ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ 'ਤੇ ? ਆਖ਼ਿਰ ਸਿਆਸੀ ਸਾਖ ਬਣਾਉਣਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮਾਮਲਾ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੀ ਅਰੋੜਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਅਸਥਾਈ ਝਟਕਾ ਸਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸ ਛਵੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਰਖ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਆਪ' ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਭਾਰੇ ਗਏ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ?

पंजाब के मंत्री संजीव अरोड़ा को अक्सर 'आप' सरकार के सबसे सफल और प्रभावशाली चेहरों में से एक के रूप में पेश किया गया। लेकिन मनी लॉन्ड्रिंग मामले में उनकी जमानत याचिका खारिज होने और जांच जारी रहने के बीच एक असहज सवाल उभर रहा है: क्या संजीव अरोड़ा के आसपास बनाई गई मजबूत छवि पूरी तरह आधारित थी प्रदर्शन पर, धारणा पर, या दोनों के मेल पर ? आखिर राजनीतिक प्रतिष्ठा बनाना आसान होता है जब सब कुछ आपके पक्ष में हो, लेकिन विवादों के दौर में उसे बचाए रखना कहीं ज्यादा मुश्किल होता है। जैसे-जैसे मामला आगे बढ़ रहा है, क्या अरोड़ा सिर्फ एक अस्थायी झटका झेल रहे हैं या फिर उस छवि की सबसे बड़ी परीक्षा से गुजर रहे हैं जिसने उन्हें 'आप' के सबसे अधिक प्रचारित नेताओं में शामिल किया ?

ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਚੋਣ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸਰਗਰਮ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਤਿੱਖਾ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਕੀ ਸੈਣੀ ਹੁਣ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ? ਆਖਿਰਕਾਰ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਬਣਨ ਲਈ। ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਮੁੱਦੇ ਅਜੇ ਵੀ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸੈਣੀ ਆਪਣੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਆਸੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਮੁੱਲ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਨਾਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ ?

हरियाणा के मुख्यमंत्री नायब सिंह सैनी पंजाब में भाजपा के विस्तार और चुनावी गतिविधियों में लगातार सक्रिय दिखाई दे रहे हैं। ऐसे में एक तीखा सवाल उठने लगा है: क्या सैनी अब हरियाणा की समस्याओं को सुलझाने से ज्यादा पंजाब में भाजपा की राजनीतिक जमीन मजबूत करने पर ध्यान दे रहे हैं ? आखिर हरियाणा की जनता ने उन्हें हरियाणा चलाने के लिए चुना था, किसी पड़ोसी राज्य में भाजपा के मुख्य प्रचारक बनने के लिए नहीं। बेरोजगारी, किसानों की चिंताएँ और शासन से जुड़े कई मुद्दे अभी भी हरियाणा में चर्चा के केंद्र में हैं। ऐसे में क्या सैनी अपनी राष्ट्रीय राजनीतिक पहचान मजबूत कर रहे हैं, या यह धारणा बनने का जोखिम उठा रहे हैं कि अब उन्हें हरियाणा से ज्यादा पंजाब की राजनीति में दिलचस्पी है ?

Results   
Image

2015 ਦੀਆਂ ਬੇਅਦਬੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਨੂੰ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅੱਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਉਸੇ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, 2015 ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਮੁੜ ਚਰਚਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ: ਕੀ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਦੌਰ ਤੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ? ਜਿਵੇਂ ਪਾਰਟੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਕੀ 2015 ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਿਆਸੀ ਬੋਝ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਜਾਂ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਜ਼ਖ਼ਮ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਭਰਦੇ ?

2015 ਦੀਆਂ ਬੇਅਦਬੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਨੂੰ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅੱਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਉਸੇ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, 2015 ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਮੁੜ ਚਰਚਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ: ਕੀ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਦੌਰ ਤੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ? ਜਿਵੇਂ ਪਾਰਟੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਕੀ 2015 ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਿਆਸੀ ਬੋਝ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਜਾਂ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਜ਼ਖ਼ਮ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਭਰਦੇ ?

Reveal
Image

2015 की बेअदबी घटनाओं और बहिबल कलां गोलीकांड को एक दशक से अधिक समय बीत चुका है, लेकिन सुखबीर सिंह बादल आज भी पंजाब की राजनीति के उसी अध्याय का बचाव करते नज़र आते हैं। जब भी शिरोमणि अकाली दल पुनर्जीवन की कोशिश करता है, 2015 का मुद्दा फिर राजनीतिक बहस के केंद्र में आ जाता है। सवाल यह है: क्या सुखबीर बादल को राजनीतिक रूप से निशाना बनाया जा रहा है क्योंकि उनके विरोधी जानते हैं कि यह उनकी सबसे बड़ी कमजोरी है, या फिर अकाली दल पंजाब को यह भरोसा दिलाने में असफल रहा है कि वह अपने सबसे नुकसानदायक दौर से वास्तव में आगे बढ़ चुका है ? जैसे-जैसे पार्टी वापसी की कोशिश कर रही है, क्या 2015 ऐसा राजनीतिक बोझ बन गया है जो पीछा नहीं छोड़ता, या फिर यह साबित करता है कि पंजाब की राजनीति के कुछ घाव कभी पूरी तरह नहीं भरते ?

2015 की बेअदबी घटनाओं और बहिबल कलां गोलीकांड को एक दशक से अधिक समय बीत चुका है, लेकिन सुखबीर सिंह बादल आज भी पंजाब की राजनीति के उसी अध्याय का बचाव करते नज़र आते हैं। जब भी शिरोमणि अकाली दल पुनर्जीवन की कोशिश करता है, 2015 का मुद्दा फिर राजनीतिक बहस के केंद्र में आ जाता है। सवाल यह है: क्या सुखबीर बादल को राजनीतिक रूप से निशाना बनाया जा रहा है क्योंकि उनके विरोधी जानते हैं कि यह उनकी सबसे बड़ी कमजोरी है, या फिर अकाली दल पंजाब को यह भरोसा दिलाने में असफल रहा है कि वह अपने सबसे नुकसानदायक दौर से वास्तव में आगे बढ़ चुका है ? जैसे-जैसे पार्टी वापसी की कोशिश कर रही है, क्या 2015 ऐसा राजनीतिक बोझ बन गया है जो पीछा नहीं छोड़ता, या फिर यह साबित करता है कि पंजाब की राजनीति के कुछ घाव कभी पूरी तरह नहीं भरते ?

Reveal
Image

More than a decade after the 2015 sacrilege incidents and the Behbal Kalan firing, Sukhbir Singh Badal still finds himself defending the same chapter of Punjab's political history. Every time the Shiromani Akali Dal attempts a revival, the ghosts of 2015 return to the centre of the debate. The question is: Is Sukhbir Badal being politically targeted because his opponents know this remains his greatest vulnerability, or has the Akali Dal simply failed to convince Punjab that it has truly moved on from its most damaging chapter ? As the party seeks a comeback, is 2015 becoming a political burden that refuses to fade, or proof that some wounds in Punjab politics never fully heal ?

More than a decade after the 2015 sacrilege incidents and the Behbal Kalan firing, Sukhbir Singh Badal still finds himself defending the same chapter of Punjab's political history. Every time the Shiromani Akali Dal attempts a revival, the ghosts of 2015 return to the centre of the debate. The question is: Is Sukhbir Badal being politically targeted because his opponents know this remains his greatest vulnerability, or has the Akali Dal simply failed to convince Punjab that it has truly moved on from its most damaging chapter ? As the party seeks a comeback, is 2015 becoming a political burden that refuses to fade, or proof that some wounds in Punjab politics never fully heal ?

Reveal
...