Posters   

.

.

.

ਕਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅੱਜ ਸਿਰਫ਼ ਚੋਣਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੀ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਚੋਣ ਗਿਰਾਵਟ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਗਾਵਤਾਂ, ਬੇਅਦਬੀ ਵਿਵਾਦ, ਕਥਿਤ ਮਾਫੀਆ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼, ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਿਆਸੀ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਰਟੀ 2027 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਮੁੜ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਦਲਿਆ ਹੈ ? ਕੀ ਕੋਈ ਪਾਰਟੀ ਆਪਣੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਮੁੜ ਜਿੱਤ ਸਕਦੀ ਹੈ ? ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੀ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਰਾਸਤ ਹੀ ਅੱਜ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਿਆਸੀ ਬੋਝ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ? ਕੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਹੁਣ ਅਜਿਹੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ ਤਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਉਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ?

कभी पंजाब की स्वाभाविक सत्तारूढ़ पार्टी मानी जाने वाली शिरोमणि अकाली दल आज सिर्फ़ चुनावी लड़ाई नहीं, बल्कि अपनी राजनीतिक प्रासंगिकता की लड़ाई भी लड़ रही है। लगातार चुनावी गिरावट, अंदरूनी बगावत, बेअदबी विवाद, कथित माफिया संबंधों के आरोप, कृषि कानूनों का विवाद और नए राजनीतिक विकल्पों के उभार के बाद पार्टी 2027 से पहले एक और वापसी की कोशिश कर रही है। लेकिन आज कई पंजाबियों के मन में सबसे बड़ा सवाल यह नहीं है कि अकाली दल फिर जीत सकता है या नहीं, बल्कि यह है कि क्या वह सचमुच बदल गया है ? क्या कोई पार्टी अपनी गिरावट के कारणों का ईमानदारी से सामना किए बिना जनता का भरोसा दोबारा जीत सकती है ? या फिर क्या उसका अपना गौरवशाली अतीत ही आज उसका सबसे बड़ा राजनीतिक बोझ बन गया है ? क्या शिरोमणि अकाली दल अब ऐसी पार्टी बन गया है जिसे उसके इतिहास के लिए तो याद किया जाता है, लेकिन भविष्य के लिए उस पर भरोसा नहीं किया जाता ?

.

.

.

ਸਾਬਕਾ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਇਕ ਰਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਹੋਤਾ ਸਿੱਕੀ ਨੇ 2015 ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਿਆਂ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਅੰਦਰ ਇਕ ਹੋਰ ਵੀ ਡੂੰਘੀ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਵਾਦਾਂ, ਸਿਆਸੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ, ਸੰਸਥਾਗਤ ਟਕਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੰਡਾਂ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ? ਕੀ ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੰਥ ਨੂੰ ਰੁਕ ਕੇ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਸਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵੀ ਉਹੀ ਅਣਸੁਲਝੇ ਸਵਾਲ, ਉਹੀ ਵੰਡਾਂ ਅਤੇ ਉਹੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵੱਧੇਗੀ ? ਆਖ਼ਿਰ ਕੀ ਸਿੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਭਰੋਸੇ, ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਪੰਥ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ?

पूर्व खडूर साहिब विधायक रमनजीत सिंह सहोता सिक्की ने 2015 के अधूरे सवालों को आज के समय की चुनौतियों से जोड़कर सिख पंथ के भीतर एक कहीं अधिक गहरी बहस को फिर से जीवित कर दिया है। रोज़मर्रा की राजनीति से आगे बढ़ते हुए उन्होंने सवाल उठाया है कि क्या लगातार विवाद, राजनीतिक हस्तक्षेप, संस्थागत टकराव और आंतरिक विभाजन ने धीरे-धीरे सिख समुदाय का अपने ही धार्मिक संस्थानों पर विश्वास कमजोर कर दिया है ? क्या यह वह समय है जब पंथ को रुककर आत्मचिंतन करते हुए अपनी दिशा सुधारनी चाहिए, या फिर एक और पीढ़ी उन्हीं अनसुलझे सवालों, उन्हीं विभाजनों और उसी असमंजस की विरासत लेकर आगे बढ़ेगी ? आखिर क्या सिख केवल अलग-अलग विवादों से लड़ रहे हैं, या फिर विश्वास, एकता और पंथ की दिशा से जुड़े कहीं बड़े संकट का सामना कर रहे हैं ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੁਕਮ ਜਾਂ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਬਿਆਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਇਕ ਆਗੂ ਜਾਂ ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੱਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਲਕੀਰ ਕਿੱਥੇ ਖਿੱਚੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ? ਜਦੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਤਾਂ ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੀਆਂ ਨੈਤਿਕ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਕਈ ਅਧਿਕਾਰ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ? ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਪ੍ਰਤੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ?

पंजाब विधानसभा में नेता प्रतिपक्ष प्रताप सिंह बाजवा ने कहा है कि मुख्यमंत्री भगवंत मान को इस विवाद में अकाल तख्त द्वारा दिए जाने वाले किसी भी निर्देश या दंड को स्वीकार करना चाहिए। लेकिन यह बयान एक बड़े प्रश्न को जन्म देता है, जो किसी एक नेता या एक दल से कहीं आगे जाता है। एक संवैधानिक लोकतंत्र में धार्मिक सत्ता और निर्वाचित राजनीतिक सत्ता के बीच सीमा कहाँ तय होनी चाहिए ? जब धार्मिक वैधता और राजनीतिक वैधता एक-दूसरे से जुड़ने लगती हैं, तो क्या पंजाब अपनी नैतिक नींव को मज़बूत कर रहा है, या शासन व्यवस्था को कई प्रकार की सत्ता के बीच उलझाने का जोखिम बढ़ा रहा है ? ऐसी परिस्थितियों में एक निर्वाचित मुख्यमंत्री की जवाबदेही किसके प्रति सबसे पहले होनी चाहिए ?

ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਿਆਂ, ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਕਰਜ਼ੇ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਘੇਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ 2027 ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਹੁਣ ਇਕ ਔਖਾ ਸਵਾਲ ਖੁਦ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨਾਕਾਮੀਆਂ ਗਿਣਾਉਣਾ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਆਖ਼ਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕਿਉਂ ਚੁਣਨ ? ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲ ਉਂਗਲ ਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਚੁੱਕ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਂਗਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਦੱਸੇ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲੇਗਾ ? ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਵਿਕਲਪ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ ? 2027 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰਜੀਹ ਕੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ?

पंजाब कांग्रेस पिछले कुछ वर्षों से आम आदमी पार्टी पर नशे, कानून-व्यवस्था, बेरोज़गारी, कर्ज़, भ्रष्टाचार और शासन जैसे मुद्दों पर लगातार हमलावर रही है। लेकिन 2027 नज़दीक आते ही अब एक असहज सवाल खुद कांग्रेस के सामने खड़ा है। क्या सिर्फ़ सरकार की कमियाँ गिनाना ही पंजाब का भरोसा जीतने के लिए काफ़ी है, या कांग्रेस को पहले इस सवाल का जवाब देना होगा कि आख़िर पंजाबी उसे दोबारा क्यों चुनें ? विपक्ष लगातार सरकार पर उंगली उठा सकता है, लेकिन क्या वह हमेशा सिर्फ़ उंगली उठाकर चुनाव जीत सकता है, बिना यह बताए कि पंजाब का भविष्य उसके साथ कैसा होगा ? क्या पंजाब कांग्रेस, आम आदमी पार्टी का विरोध करने में जितनी मज़बूत दिखती है, उतनी ही मज़बूती से खुद को उसका विकल्प साबित करने में भी सफल रही है ? 2027 से पहले कांग्रेस की सबसे बड़ी प्राथमिकता क्या होनी चाहिए ?

ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਭਲਾਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ, ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਰੰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਨਵੀਂ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਦਬਾਅ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਨਵਾਂ ਵਾਅਦਾ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਤਾਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਖ਼ਿਰ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੌਣ ਚੁਕਾਵੇਗਾ ? ਜੇ ਅੱਜ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਵਾਅਦੇ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੀ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਭਵਿੱਖ ਵੱਲ ਧੱਕ ਰਹੀ ਹੈ ? ਕੀ ਹੁਣ ਸ਼ਾਸਨ ਵਾਅਦਿਆਂ ਦੀ ਨੀਲਾਮੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਬਿੱਲ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ?

आम आदमी पार्टी ने जनकल्याणकारी योजनाओं, सब्सिडी और गारंटियों को अपनी शासन शैली की पहचान बना दिया है, जहाँ लगभग हर नई योजना को एक बड़ी उपलब्धि के रूप में प्रस्तुत किया जाता है। लेकिन दूसरी ओर पंजाब देश के सबसे अधिक कर्ज़ वाले राज्यों में शामिल है, जहाँ लगातार बढ़ता कर्ज़ और वित्तीय दबाव चिंता का विषय है। हर नई योजना तुरंत राहत तो दे सकती है, लेकिन उसका भुगतान आखिर करेगा कौन ? अगर आज के राजनीतिक वादे कल के कर्ज़ से पूरे किए जा रहे हैं, तो क्या सरकार पंजाब की समस्याओं का समाधान कर रही है या सिर्फ़ उन्हें भविष्य के लिए टाल रही है ? क्या शासन व्यवस्था अब वादों की नीलामी बन गई है, जिसकी कीमत पंजाब के भविष्य को चुकानी पड़ेगी ?

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਭਗ 50–60 ਲੱਖ ਐਨ.ਆਰ.ਆਈ. ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 12 ਲੱਖ ਕੈਨੇਡਾ, 7 ਲੱਖ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, 2.5 ਲੱਖ ਅਮਰੀਕਾ, 2.3 ਲੱਖ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ 2 ਲੱਖ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਭੇਜਦਾ, ਸਗੋਂ ਜਨਮਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਸੋਚ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਨਿਯਮਿਤ ਐਨ.ਆਰ.ਆਈ. ਮਿਲਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ 26,828 ਵਿੱਚੋਂ 25,870 ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਲੋਚਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਪਰਵਾਸ, ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਭੇਜੇ ਗਏ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦੀ ਵਿਵਾਦ ਵਰਗੇ ਕਈ ਅਹਿਮ ਮੁੱਦੇ ਅਜੇ ਵੀ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। 2027 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵੱਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੂਬੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹਨ ਜਾਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਬੈਠਾ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ? ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਕੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ?

दुनिया भर में पंजाब के लगभग 50–60 लाख एन.आर.आई. रहते हैं, जिनमें करीब 12 लाख कनाडा, 7 लाख ब्रिटेन, 2.5 लाख अमेरिका, 2.3 लाख ऑस्ट्रेलिया और 2 लाख इटली में हैं। यह प्रवासी समुदाय केवल धन ही नहीं भेजता, बल्कि जनमत बनाता है, राजनीतिक अभियानों को प्रभावित करता है और पंजाब में मतदाताओं की सोच पर भी असर डालता है। आम आदमी पार्टी सरकार का दावा है कि उसने नियमित एन.आर.आई. मिलन के माध्यम से 26,828 में से 25,870 शिकायतों का समाधान किया है। वहीं आलोचकों का कहना है कि ज़मीनी स्तर पर कई अहम मुद्दे, जैसे अवैध प्रवासन, अमेरिका से लौटाए गए पंजाबियों का पुनर्वास और संपत्ति विवाद, अब भी अधूरे हैं। 2027 के चुनाव नज़दीक आते ही एक बड़ा सवाल सामने है, क्या पंजाब का वैश्विक प्रवासी समुदाय वास्तव में राज्य के विकास का भागीदार है, या फिर सीमाओं के पार बैठा एक राजनीतिक वोट बैंक ? पंजाब और उसके एन.आर.आई. समुदाय के बीच संबंध की असली पहचान क्या होनी चाहिए ?

ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤਾਂ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ-ਮੁਕਤ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗੀ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਅਦੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ? ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੰਦਰਾ ਪੋਰਟ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 21,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਮੁੱਲ ਦੀ 3,000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦਗੀ, ਅਤੇ ਸੀ.ਏ.ਜੀ. ਦੀ ਉਸ ਟਿੱਪਣੀ ਕਿ 2,200 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਬਤ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਚੂਹਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾ ਲਏ ਜਾਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਭਾਜਪਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਕਿਉਂ ਮੰਨੇ ਕਿ ਏਥੇ ਨਤੀਜੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣਗੇ ? ਕੀ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ-ਮੁਕਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਚੋਣ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ?

भाजपा ने वादा किया है कि सत्ता में आने पर वह पंजाब को नशा-मुक्त बना देगी। लेकिन इस वादे पर भरोसा करने से पहले क्या मतदाताओं को उन राज्यों में भाजपा के रिकॉर्ड को नहीं देखना चाहिए, जहाँ वह वर्षों से सत्ता में है ? गुजरात के मुंद्रा पोर्ट पर लगभग 21,000 करोड़ रुपये मूल्य की 3,000 किलोग्राम नशीली दवाओं की बरामदगी, और सी.ए.जी. की उस टिप्पणी कि 2,200 किलोग्राम से अधिक जब्त नशीले पदार्थों के चूहों द्वारा खा लिए जाने का दावा किया गया, कानून-व्यवस्था और जवाबदेही पर गंभीर सवाल खड़े करते हैं। यदि भाजपा अपने ही शासित राज्यों में नशे के कारोबार को पूरी तरह खत्म नहीं कर पाई, तो पंजाब क्यों माने कि यहाँ नतीजे अलग होंगे ? क्या मतदाताओं को नशा-मुक्त पंजाब के वादे का आकलन चुनावी भाषणों से करना चाहिए, या ज़मीनी प्रदर्शन से ?

ਪਿਛਲੇ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਕੋਰੀਡੋਰ, ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ, ਕਈ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਲੈਕਲਿਸਟ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸੰਵਾਦ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਕਟ 'ਤੇ ਨਵਾਂ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਏਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਛਵੀ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਯਤਨ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਣਗੇ, ਜਾਂ ਉਸ ਦੌਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ? 2027 ਵੱਲ ਵੱਧਦਿਆਂ ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਭਾਜਪਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਪੁਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੇਗਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਲਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ?

पिछले एक दशक में भाजपा ने करतारपुर कॉरिडोर, सिख समुदाय से लगातार संवाद, कई सिखों के नाम ब्लैकलिस्ट से हटाने और अब किसानों से दोबारा जुड़ने तथा पंजाब के कृषि संकट पर नए सिरे से ध्यान देने जैसे कई प्रयासों के माध्यम से पंजाब में अपनी राजनीतिक पकड़ मजबूत करने की कोशिश की है। लेकिन इन सभी पहलों के बावजूद कृषि कानूनों की याद आज भी ग्रामीण पंजाब में भाजपा की छवि पर भारी पड़ती दिखाई देती है। क्या वर्षों की यह पहुंच और नए प्रयास कृषि कानूनों से पैदा हुए भरोसे के संकट को दूर कर पाएंगे, या उस दौर ने पंजाब की भाजपा के प्रति सोच को हमेशा के लिए बदल दिया है ? 2027 की ओर बढ़ते हुए क्या पंजाब भाजपा द्वारा बनाए गए पुलों को याद रखेगा, या उन पुलों को जिन्हें उसके अनुसार भाजपा ने खुद तोड़ दिया ?

Results   
Image

ਸਾਬਕਾ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਇਕ ਰਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਹੋਤਾ ਸਿੱਕੀ ਨੇ 2015 ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਿਆਂ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਅੰਦਰ ਇਕ ਹੋਰ ਵੀ ਡੂੰਘੀ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਵਾਦਾਂ, ਸਿਆਸੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ, ਸੰਸਥਾਗਤ ਟਕਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੰਡਾਂ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ? ਕੀ ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੰਥ ਨੂੰ ਰੁਕ ਕੇ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਸਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵੀ ਉਹੀ ਅਣਸੁਲਝੇ ਸਵਾਲ, ਉਹੀ ਵੰਡਾਂ ਅਤੇ ਉਹੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵੱਧੇਗੀ ? ਆਖ਼ਿਰ ਕੀ ਸਿੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਭਰੋਸੇ, ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਪੰਥ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ?

ਸਾਬਕਾ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਇਕ ਰਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਹੋਤਾ ਸਿੱਕੀ ਨੇ 2015 ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਿਆਂ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਅੰਦਰ ਇਕ ਹੋਰ ਵੀ ਡੂੰਘੀ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਵਾਦਾਂ, ਸਿਆਸੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ, ਸੰਸਥਾਗਤ ਟਕਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੰਡਾਂ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ? ਕੀ ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੰਥ ਨੂੰ ਰੁਕ ਕੇ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਸਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵੀ ਉਹੀ ਅਣਸੁਲਝੇ ਸਵਾਲ, ਉਹੀ ਵੰਡਾਂ ਅਤੇ ਉਹੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵੱਧੇਗੀ ? ਆਖ਼ਿਰ ਕੀ ਸਿੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਭਰੋਸੇ, ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਪੰਥ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ?

Reveal
Image

Former Khadoor Sahib MLA Ramanjit Singh Sahota Sikki has reopened a much deeper conversation by connecting the unfinished questions of 2015 with the challenges confronting the Sikh Panth today. Moving beyond day-to-day politics, he questions whether repeated controversies, political interference, institutional conflicts and internal divisions have gradually weakened the collective confidence of the Sikh community in its own institutions. Is this a moment for the Panth to pause, reflect and correct its course before history repeats itself once again ? Or will another generation inherit the same unanswered questions, the same divisions and the same uncertainty ? In the end, are Sikhs fighting individual controversies, or confronting a much larger crisis of trust, unity and Panthic direction ?

Former Khadoor Sahib MLA Ramanjit Singh Sahota Sikki has reopened a much deeper conversation by connecting the unfinished questions of 2015 with the challenges confronting the Sikh Panth today. Moving beyond day-to-day politics, he questions whether repeated controversies, political interference, institutional conflicts and internal divisions have gradually weakened the collective confidence of the Sikh community in its own institutions. Is this a moment for the Panth to pause, reflect and correct its course before history repeats itself once again ? Or will another generation inherit the same unanswered questions, the same divisions and the same uncertainty ? In the end, are Sikhs fighting individual controversies, or confronting a much larger crisis of trust, unity and Panthic direction ?

Reveal
Image

पूर्व खडूर साहिब विधायक रमनजीत सिंह सहोता सिक्की ने 2015 के अधूरे सवालों को आज के समय की चुनौतियों से जोड़कर सिख पंथ के भीतर एक कहीं अधिक गहरी बहस को फिर से जीवित कर दिया है। रोज़मर्रा की राजनीति से आगे बढ़ते हुए उन्होंने सवाल उठाया है कि क्या लगातार विवाद, राजनीतिक हस्तक्षेप, संस्थागत टकराव और आंतरिक विभाजन ने धीरे-धीरे सिख समुदाय का अपने ही धार्मिक संस्थानों पर विश्वास कमजोर कर दिया है ? क्या यह वह समय है जब पंथ को रुककर आत्मचिंतन करते हुए अपनी दिशा सुधारनी चाहिए, या फिर एक और पीढ़ी उन्हीं अनसुलझे सवालों, उन्हीं विभाजनों और उसी असमंजस की विरासत लेकर आगे बढ़ेगी ? आखिर क्या सिख केवल अलग-अलग विवादों से लड़ रहे हैं, या फिर विश्वास, एकता और पंथ की दिशा से जुड़े कहीं बड़े संकट का सामना कर रहे हैं ?

पूर्व खडूर साहिब विधायक रमनजीत सिंह सहोता सिक्की ने 2015 के अधूरे सवालों को आज के समय की चुनौतियों से जोड़कर सिख पंथ के भीतर एक कहीं अधिक गहरी बहस को फिर से जीवित कर दिया है। रोज़मर्रा की राजनीति से आगे बढ़ते हुए उन्होंने सवाल उठाया है कि क्या लगातार विवाद, राजनीतिक हस्तक्षेप, संस्थागत टकराव और आंतरिक विभाजन ने धीरे-धीरे सिख समुदाय का अपने ही धार्मिक संस्थानों पर विश्वास कमजोर कर दिया है ? क्या यह वह समय है जब पंथ को रुककर आत्मचिंतन करते हुए अपनी दिशा सुधारनी चाहिए, या फिर एक और पीढ़ी उन्हीं अनसुलझे सवालों, उन्हीं विभाजनों और उसी असमंजस की विरासत लेकर आगे बढ़ेगी ? आखिर क्या सिख केवल अलग-अलग विवादों से लड़ रहे हैं, या फिर विश्वास, एकता और पंथ की दिशा से जुड़े कहीं बड़े संकट का सामना कर रहे हैं ?

Reveal
...