Posters   

.

.

.

ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਆਗੂ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇਕ ਨਵੇਂ ਪੰਥਕ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ) ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗੱਠਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹੀ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪੰਥਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਵੱਖ ਹੋਏ ਧੜੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਵਿਕਲਪ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਕੇ ਕਿ ਮੂਲ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣਾ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ ?

वर्षों तक अकाली दल से अलग हुए नेताओं ने दावा किया कि पंजाब को शिरोमणि अकाली दल और भाजपा दोनों से अलग एक नए पंथक विकल्प की जरूरत है। लेकिन अब भाजपा और अकाली दल (पुनर सुरजीत) के बीच संभावित बातचीत की खबरों ने राजनीतिक बहस को नया मोड़ दे दिया है। जो कभी पुराने गठबंधनों को चुनौती देने का दावा करता था, वही अब उन्हें फिर से परखता हुआ दिखाई दे रहा है। यह घटनाक्रम ऐसे समय में सामने आया है जब सुखबीर सिंह बादल शिरोमणि अकाली दल को पंजाब की प्रमुख पंथक और राजनीतिक ताकत के रूप में फिर से स्थापित करने की कोशिश कर रहे हैं। ऐसे में सवाल उठता है कि क्या अलग हुए गुट वास्तव में नया विकल्प बना रहे हैं, या फिर अनजाने में सुखबीर सिंह बादल की स्थिति को और मजबूत कर रहे हैं, यह दिखाकर कि मूल पार्टी की जगह लेना कितना मुश्किल है ?

.

.

.

ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਚੰਦੂਮਾਜਰਾ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉੱਪਰੋਂ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਇਹ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਕਈ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਕਾਲੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ-ਫੁੱਟ, ਵੱਖਰੇ ਧੜਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਕਈ ਬਾਗੀ ਧੜਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਏਕਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ ਵਰਗੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵੀ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਸੰਭਾਵੀ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾਪਣ ਦਿੱਖਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਲਕੀਰਾਂ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗਠਜੋੜ ਦੀਆਂ ਚਰਚਾਵਾਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਕ ਸਵਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਜੇ ਏਕਤਾ ਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਕਸਦ ਸੀ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਨੇ ਏਨੇ ਸਾਲ ਨਵੇਂ ਧੜੇ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਲਗਾਏ, ਸਿਰਫ਼ ਮੁੜ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿਆਸੀ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ?

प्रेम सिंह चंदूमाजरा अब पंजाब और पंथ को बचाने के लिए सभी पंजाबियों को एकजुट होने की अपील कर रहे हैं। पहली नजर में यह एक मजबूत और सकारात्मक संदेश लगता है। लेकिन समय भी कई सवाल खड़े कर रहा है। वर्षों तक अकाली दल में टूट, अलग-अलग गुटों का गठन और शिरोमणि अकाली दल के विकल्प खड़े करने की कोशिशों के बाद अब कई बागी खेमों के नेता एकता की बात कर रहे हैं। इसी बीच, बीबी जागीर कौर जैसे नेताओं ने भी भाजपा के साथ संभावित समझौते के लिए खुलेपन के संकेत दिए हैं। जैसे-जैसे पुरानी राजनीतिक रेखाएं धुंधली पड़ रही हैं और गठबंधन की अटकलें बढ़ रही हैं, एक सवाल बार-बार सामने आ रहा है: अगर एकता ही हमेशा लक्ष्य थी, तो पंजाब की राजनीति ने इतने साल नए गुट बनाने में क्यों लगाए, या केवल फिर से पुराने राजनीतिक समीकरणों की ओर लौटने के लिए ?

ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਦੇ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਵਾਪਸੀ ਦੀਆਂ ਚਰਚਾਵਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉੱਥੇ ਹੀ ਲਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਮਨਚਾਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾ ਮਿਲਣਾ, ਰਾਜਪਾਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੇ ਇਹ ਅਟਕਲਾਂ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁੜ ਇਕੱਠੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੈਪਟਨ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੀ ਇਹ 2027 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਿਆਸੀ ਕਦਮ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਵੱਧਾਏਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਕੱਦ ਕੈਪਟਨ ਦੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਵੱਧਿਆ ਹੈ ?

कैप्टन अमरिंदर सिंह ने कभी कांग्रेस छोड़ते हुए कहा था कि पार्टी अपना रास्ता भटक चुकी है। वर्षों बाद, उनकी संभावित वापसी की चर्चाओं ने पंजाब की राजनीति को फिर वहीं ला खड़ा किया है। भाजपा में अपेक्षित भूमिका न मिलना, राज्यपाल या किसी बड़े संवैधानिक पद की उम्मीदों का अधूरा रह जाना, और पंजाब की बदलती राजनीतिक परिस्थितियों ने इस अटकल को और तेज कर दिया है कि पुराने विरोधी फिर से एक ही मंच पर दिखाई दे सकते हैं। अगर कैप्टन कांग्रेस में वापसी करते हैं, तो क्या यह 2027 से पहले पार्टी के लिए बड़ा राजनीतिक दांव साबित होगा, या फिर उन नेताओं की बेचैनी बढ़ाएगा जिनका कद उनके जाने के बाद बढ़ा है ?

ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਠੇਕਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ 65,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਊਟਸੋਰਸਡ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤਕਰਨ ਹੋਣ ਦਾ ਰਾਹ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਮਰਥਕ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਦਮ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 2027 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵੱਲ ਵੱਧਦੇ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਕ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਐਲਾਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਠੇਕਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਅਧੂਰੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਮੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਭਰੋਸਾ ਮੰਗ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਬਦਲਾਅ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਅਮਲ ਹਾਲੇ ਬਾਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਵਾਲ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ: ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਲਈ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਚੋਣ ਮੌਸਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ?

भगवंत मान ने पंजाब की संविदा रोजगार व्यवस्था में बड़े बदलाव का ऐलान करते हुए 65,000 से अधिक आउटसोर्स और अस्थायी कर्मचारियों को नौकरी सुरक्षा और नियमितीकरण का रास्ता देने का वादा किया है। समर्थक इसे कर्मचारियों के हित में एक ऐतिहासिक कदम बता रहे हैं, जबकि आलोचकों का मानना है कि 2027 के चुनावों की आहट के बीच यह एक राजनीतिक रूप से लाभदायक घोषणा भी हो सकती है। वर्षों से संविदा व्यवस्था, अधूरे वादों और कर्मचारियों की लगातार मांगों के बाद सरकार एक बार फिर भरोसा मांग रही है कि इस बार बदलाव पूरी तरह लागू होगा। लेकिन अमल अभी बाकी है और वित्तीय सवाल भी सामने खड़े हैं। ऐसे में बहस का सबसे बड़ा सवाल यही है: क्या पंजाब वास्तव में कर्मचारियों के लिए ऐतिहासिक सुधार देख रहा है, या फिर चुनावी मौसम के सबसे बड़े वादों में से एक का शुभारंभ हो रहा है ?

ਮਨੀਸ਼ ਸਿਸੋਦੀਆ ਨੂੰ ਕਦੇ 'ਆਪ' ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ, ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ 'ਆਪ' ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਧਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸਮਰਥਕ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਆਪ' ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਮਾਡਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਲੋਚਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦੌਰ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ: ਕੀ ਮਨੀਸ਼ ਸਿਸੋਦੀਆ ਅਜੇ ਵੀ 'ਆਪ' ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਹਿਮ ਆਗੂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ?

मनीष सिसोदिया को कभी 'आप' की शिक्षा क्रांति का शिल्पकार और अरविंद केजरीवाल के सबसे भरोसेमंद सहयोगियों में से एक माना जाता था। लेकिन कानूनी लड़ाइयों, सक्रिय राजनीति से कुछ समय की दूरी और 'आप' के सामने बढ़ती राजनीतिक चुनौतियों के बाद उनकी राजनीतिक प्रासंगिकता को लेकर बहस फिर शुरू हो गई है। समर्थक आज भी उन्हें 'आप' के शासन मॉडल की सबसे बड़ी ताकतों में गिनते हैं, जबकि आलोचकों का मानना है कि पार्टी की राजनीति अब उनके सबसे प्रभावशाली दौर से काफी आगे बढ़ चुकी है। ऐसे में सवाल उठता है: क्या मनीष सिसोदिया अब भी 'आप' को आगे ले जाने वाले प्रमुख नेताओं में हैं, या फिर वे धीरे-धीरे पार्टी की पुरानी सफलताओं का प्रतीक बनते जा रहे हैं ?

ਸੁਨੀਲ ਕੁਮਾਰ ਜਾਖੜ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਸਫਰ ਅਕਸਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਡੰਬਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਿੰਦੂ ਚਿਹਰੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਜਾਖੜ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਲਾਂ ਲਗਾਏ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੌਕੇ ਆਏ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਾਸ਼ੀਏ ‘ਤੇ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡ ਕੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਤਾਂ ਮਿਲਿਆ, ਪਰ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਸਨਮਾਨ, ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਅਤੇ ਚੋਣ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸੇ ਹੋਏ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਭਾਜਪਾ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਜਨ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਾਖੜ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੱਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦੇਰ ਨਾਲ ਆਈ ਜਾਂ ਗਲਤ ਸਮੇਂ ਆਈ। ਤਾਂ ਅੱਜ, ਸੁਨੀਲ ਜਾਖੜ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧੀਆ ਕੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ?

सुनील कुमार जाखड़ का राजनीतिक सफर अक्सर पंजाब राजनीति की सबसे बड़ी विडंबनाओं में से एक लगता है। कभी कांग्रेस के सबसे मजबूत हिंदू चेहरे के रूप में देखे गए जाखड़ ने पार्टी को खड़ा करने में वर्षों लगाए, लेकिन जब सबसे बड़े अवसर आए तो वह खुद को किनारे होता हुआ पाते रहे। कांग्रेस छोड़कर भाजपा में जाने के बाद उन्हें महत्व तो मिला, लेकिन आज भी वह सम्मान, प्रासंगिकता और चुनावी वास्तविकता के बीच फंसे दिखाई देते हैं, खासकर पंजाब में जहां भाजपा अभी भी व्यापक जनस्वीकार्यता के लिए संघर्ष कर रही है। जाखड़ की त्रासदी यह है कि लगभग हर कोई उनकी क्षमता को स्वीकार करता है, लेकिन सत्ता हमेशा या तो देर से आई या गलत समय पर। तो आज, सुनील जाखड़ की राजनीतिक कहानी को सबसे बेहतर क्या परिभाषित करता है ?

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਅਤੇ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਦੱਬਦਬਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਸਿਆਸੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੱਡੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਆਇਆ। ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਜਪਾ ਸਗੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਾਰਡ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਅਜੇ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਰਟੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ। ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਣਾ ਇੰਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਥਾਨਕ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿੱਖਾਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕਟ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹੇ ਬਾਗੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਸਿਰਦਰਦ ਸਾਬਤ ਹੋਏ। ਜਦੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਾਂਗਰਸ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ - ਭਾਜਪਾ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਕ ਔਖਾ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੀਜੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ?

पंजाब के नगर निकाय चुनावों में भले ही आम आदमी पार्टी का दबदबा रहा हो, लेकिन सबसे दिलचस्प राजनीतिक संदेश बड़ी पार्टियों के बाहर से आया। निर्दलीय उम्मीदवारों ने न सिर्फ भाजपा बल्कि शिरोमणि अकाली दल से भी अधिक वार्ड जीतकर यह दिखा दिया कि पंजाब की राजनीति अभी पूरी तरह पार्टी मुख्यालयों के नियंत्रण में नहीं है। सुल्तानपुर लोधी जैसे इलाकों में राणा इंदर प्रताप सिंह जैसे प्रभावशाली स्थानीय नेताओं के समर्थित उम्मीदवारों ने अपनी ताकत दिखाई, जबकि कई जगह टिकट न मिलने वाले बागी उम्मीदवार बड़ी पार्टियों के लिए सिरदर्द बन गए। जब आम आदमी पार्टी जीत का जश्न मना रही है, कांग्रेस आत्ममंथन में लगी है और अकाली दल- भाजपा अपनी प्रासंगिकता तलाश रहे हैं, तब एक असहज सवाल उभर रहा है: क्या पंजाब की पारंपरिक पार्टियां अपने जमीनी नेताओं की अनदेखी करके खुद ही एक मजबूत तीसरी ताकत तैयार कर रही हैं ?

Results   
Image

वर्षों तक अकाली दल से अलग हुए नेताओं ने दावा किया कि पंजाब को शिरोमणि अकाली दल और भाजपा दोनों से अलग एक नए पंथक विकल्प की जरूरत है। लेकिन अब भाजपा और अकाली दल (पुनर सुरजीत) के बीच संभावित बातचीत की खबरों ने राजनीतिक बहस को नया मोड़ दे दिया है। जो कभी पुराने गठबंधनों को चुनौती देने का दावा करता था, वही अब उन्हें फिर से परखता हुआ दिखाई दे रहा है। यह घटनाक्रम ऐसे समय में सामने आया है जब सुखबीर सिंह बादल शिरोमणि अकाली दल को पंजाब की प्रमुख पंथक और राजनीतिक ताकत के रूप में फिर से स्थापित करने की कोशिश कर रहे हैं। ऐसे में सवाल उठता है कि क्या अलग हुए गुट वास्तव में नया विकल्प बना रहे हैं, या फिर अनजाने में सुखबीर सिंह बादल की स्थिति को और मजबूत कर रहे हैं, यह दिखाकर कि मूल पार्टी की जगह लेना कितना मुश्किल है ?

वर्षों तक अकाली दल से अलग हुए नेताओं ने दावा किया कि पंजाब को शिरोमणि अकाली दल और भाजपा दोनों से अलग एक नए पंथक विकल्प की जरूरत है। लेकिन अब भाजपा और अकाली दल (पुनर सुरजीत) के बीच संभावित बातचीत की खबरों ने राजनीतिक बहस को नया मोड़ दे दिया है। जो कभी पुराने गठबंधनों को चुनौती देने का दावा करता था, वही अब उन्हें फिर से परखता हुआ दिखाई दे रहा है। यह घटनाक्रम ऐसे समय में सामने आया है जब सुखबीर सिंह बादल शिरोमणि अकाली दल को पंजाब की प्रमुख पंथक और राजनीतिक ताकत के रूप में फिर से स्थापित करने की कोशिश कर रहे हैं। ऐसे में सवाल उठता है कि क्या अलग हुए गुट वास्तव में नया विकल्प बना रहे हैं, या फिर अनजाने में सुखबीर सिंह बादल की स्थिति को और मजबूत कर रहे हैं, यह दिखाकर कि मूल पार्टी की जगह लेना कितना मुश्किल है ?

Reveal
Image

For years, breakaway Akali leaders argued that Punjab needed a new Panthic alternative beyond both the Shiromani Akali Dal and the BJP. Yet with reports of possible talks between BJP and Akali Dal (Punar Surjit), the political debate has taken an unexpected turn. What was once presented as a challenge to old alliances now appears open to revisiting them. The development also comes at a time when Sukhbir Singh Badal is trying to re-establish the Shiromani Akali Dal as the main Panthic and political force in Punjab. As smaller factions struggle for space and visibility, these talks raise an uncomfortable question: Are breakaway groups building a genuine alternative, or are they inadvertently strengthening Sukhbir Singh Badal’s position by proving how difficult it is to replace the parent party ?

For years, breakaway Akali leaders argued that Punjab needed a new Panthic alternative beyond both the Shiromani Akali Dal and the BJP. Yet with reports of possible talks between BJP and Akali Dal (Punar Surjit), the political debate has taken an unexpected turn. What was once presented as a challenge to old alliances now appears open to revisiting them. The development also comes at a time when Sukhbir Singh Badal is trying to re-establish the Shiromani Akali Dal as the main Panthic and political force in Punjab. As smaller factions struggle for space and visibility, these talks raise an uncomfortable question: Are breakaway groups building a genuine alternative, or are they inadvertently strengthening Sukhbir Singh Badal’s position by proving how difficult it is to replace the parent party ?

Reveal
Image

ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਆਗੂ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇਕ ਨਵੇਂ ਪੰਥਕ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ) ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗੱਠਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹੀ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪੰਥਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਵੱਖ ਹੋਏ ਧੜੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਵਿਕਲਪ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਕੇ ਕਿ ਮੂਲ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣਾ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ ?

ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਆਗੂ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇਕ ਨਵੇਂ ਪੰਥਕ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ) ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗੱਠਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹੀ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪੰਥਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਵੱਖ ਹੋਏ ਧੜੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਵਿਕਲਪ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਕੇ ਕਿ ਮੂਲ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣਾ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ ?

Reveal
...